<p style="text-align: justify">این طرح با هدف طراحی، توسعه و اعتبارسنجی یک سامانه هوشمند، غیرتهاجمی، کم‌هزینه و قابل توسعه برای پایش و حفاظت از عرصه‌های اجراشده آبخیزداری اقتصادی در استان‌های کرمانشاه و کردستان تعریف می‌شود. پس از اجرای عملیات بیولوژیکی، بیومکانیکی، مدیریتی و اقتصادی، حفاظت مستمر از عرصه‌ها برای حفظ سرمایه‌گذاری انجام‌شده و تداوم نتایج طرح ضروری است. حریق، چرای خارج از ضابطه، ورود دام به مناطق قرق یا احیاشده، ورود غیرمجاز انسان و خودرو، تخریب پوشش گیاهی، تصرف و تغییر کاربری و آسیب به سازه‌ها و تجهیزات از جمله رخدادهایی هستند که شناسایی دیرهنگام آن‌ها می‌تواند اثربخشی پروژه را کاهش دهد. سامانه مورد نظر باید بتواند با ترکیبی مناسب از داده‌های میدانی، تصاویر و اطلاعات مکانی و سایر منابع داده قابل استفاده، نقاط و رخدادهای حساس را پایش کرده و در صورت وقوع رویدادهای تعریف‌شده، هشدار قابل اقدام در اختیار مسئولان مربوط قرار دهد. راهکار پیشنهادی نباید متکی بر ایجاد حصار گسترده یا استقرار تجهیزات پرهزینه در تمام سطح عرصه باشد و تا حد امکان باید بدون نصب تجهیزات روی دام یا حیات‌وحش و بدون ایجاد مزاحمت جدی برای فعالیت‌های طبیعی و محلی عمل کند. هدف پروژه صرفاً تولید یک نمونه فناورانه نیست؛ بلکه باید در پایان، یک سامانه عملیاتی و قابل استفاده در عرصه واقعی، همراه با مدل استقرار، ارزیابی عملکرد و برآورد هزینه توسعه و بهره‌برداری ارائه شود.</p>

<p style="text-align: justify">محدودیت منابع آب شیرین یکی از مهم‌ترین موانع توسعه پایدار کشاورزی در سواحل جنوب کشور است. در شهرستان‌های میناب، سیریک و جاسک، وجود منابع آب شور و لب‌شور، دسترسی به آب دریا و ظرفیت‌های قابل توجه اراضی کشاورزی، این امکان را ایجاد می‌کند که بخشی از نیاز آبی بخش کشاورزی از طریق ترکیبی از منابع موجود، تصفیه و نمک‌زدایی تأمین شود؛ با این حال، موفقیت چنین مدلی صرفاً به امکان فنی تولید آب شیرین وابسته نیست و باید از ابتدا ارتباط میان منبع آب، فناوری تصفیه، کیفیت آب، ویژگی‌های خاک، نوع محصول، نیاز آبی، آبشویی، انرژی، فاصله انتقال و اقتصاد تولید کشاورزی در نظر گرفته شود.</p><p style="text-align: justify">در این طرح، قرار است یک مدل فنی و اقتصادی برای تأمین آب کشاورزی در پهنه‌های منتخب این سه شهرستان تدوین شود؛ به‌گونه‌ای که مشخص شود در هر منطقه چه منابع آبی قابل استفاده‌اند، چه سطحی از تصفیه یا نمک‌زدایی مورد نیاز است، چه کیفیت آبی برای محصولات و خاک مناسب خواهد بود، ظرفیت اقتصادی تأمین آب چقدر است و آب با چه هزینه‌ای می‌تواند به مزرعه برسد. گزینه‌هایی مانند استفاده از آب دریا، آب‌های لب‌شور، اختلاط منابع، فناوری‌های مختلف نمک‌زدایی، استفاده از انرژی شبکه و تجدیدپذیر و مدل‌های مختلف ذخیره و انتقال آب باید متناسب با شرایط واقعی منطقه مقایسه شوند. در نهایت، خروجی پروژه باید به یک تصمیم عملیاتی برای هر منطقه منجر شود و علاوه بر تعیین سناریوی مناسب تأمین آب، توجیه اقتصادی الگوی کشت، ریسک‌های فنی و اقتصادی، الزامات محیط‌زیستی، امکان اجرای پایلوت و مسیر توسعه در مقیاس بالاتر را مشخص کند.</p>

<p style="text-align: justify">این فراخوان با هدف طراحی و اعتبارسنجی مدل‌هایی برای مشارکت واقعی اقتصادی مردم و بهره‌برداران عرفی مراتع در اجرای طرح‌های آبخیزداری اقتصادی منتشر می‌شود. منظور از آبخیزداری اقتصادی در این پروژه، مجموعه اقداماتی است که ضمن تأمین اهداف حفاظت، احیا و بهره‌برداری پایدار از منابع آب و خاک، امکان شکل‌گیری فعالیت‌های اقتصادی سازگار با ظرفیت‌های منطقه را فراهم کرده و بتواند از محل منافع اقتصادی ایجادشده، بخشی از هزینه‌های سرمایه‌گذاری، بهره‌برداری یا نگهداری فعالیت‌ها و اقدامات آبخیزداری را پشتیبانی کند. در این مدل، مشارکت مردم صرفاً به تأمین نیروی کار یا همکاری اجتماعی محدود نیست، بلکه باید امکان مشارکت نقدی و غیرنقدی، برخورداری از منافع اقتصادی، پذیرش ریسک و ایفای تعهدات مشخص برای بهره‌برداران فراهم شود. بنابراین، موضوع پروژه صرفاً شناسایی فعالیت‌های اقتصادی یا تهیه یک مطالعه امکان‌سنجی نیست؛ بلکه هدف، طراحی یک مدل کسب‌وکار و تأمین مالی قابل اجرا است که مشخص کند چه فعالیتی، در چه مقیاسی، با مشارکت چه اشخاصی، با چه سرمایه‌ای، تحت چه ساختار حقوقی و مدیریتی و با چه سازوکاری برای تقسیم منافع و ریسک قابل اجراست.</p>

<p style="text-align: justify">توسعه آبخیزداری اقتصادی و جنگل‌کاری اقتصادی در عرصه‌های عرفی روستاها، علاوه بر ایجاد آثار محیط‌زیستی و منابع طبیعی، می‌تواند زمینه‌ای برای ایجاد درآمد پایدار و افزایش ارزش اقتصادی عرصه برای جوامع محلی باشد. با این حال، اجرای این طرح‌ها معمولاً نیازمند سرمایه‌گذاری اولیه، استمرار عملیات و تحمل یک دوره زمانی برای رسیدن به درآمد است و در بسیاری از موارد، منابع مالی موجود برای توسعه آن‌ها کافی نیست. از سوی دیگر، بهره‌برداران و جوامع محلی دارای ظرفیت‌هایی مانند نیروی انسانی، دانش و تجربه بومی، امکان حضور مستمر در عرصه، شناخت شرایط محلی و سایر آورده‌های قابل شناسایی هستند؛ اما نبود یک ساختار روشن برای مشارکت آنان با سرمایه‌گذاران، تعیین سهم و مسئولیت هر طرف، نحوه تصمیم‌گیری، تقسیم منافع و مدیریت ریسک، مانع شکل‌گیری مشارکت‌های پایدار می‌شود. در این طرح، هدف صرفاً ارائه یک مدل نظری برای «مشارکت» یا معرفی روش‌های تأمین مالی نیست؛ بلکه باید یک ساختار عملیاتی برای شکل‌گیری، اجرای پروژه، بهره‌برداری و استمرار مشارکت سرمایه‌گذار و بهره‌بردار محلی طراحی شود. این ساختار باید مشخص کند سرمایه چگونه وارد پروژه می‌شود، هر یک از طرفین چه آورده و مسئولیتی دارند، منافع و هزینه‌ها چگونه توزیع می‌شود، ریسک‌ها چگونه مدیریت می‌شوند و در نهایت چه سازوکاری می‌تواند اعتماد و انگیزه هر دو طرف را برای مشارکت بلندمدت حفظ کند.</p><p style="text-align: justify">مدل پیشنهادی باید با توجه به شرایط واقعی روستاها و عرصه‌های هدف استان کردستان طراحی و در حد امکان در چند عرصه یا روستای منتخب اعتبارسنجی شود.</p>

<p style="text-align: justify">این طرح با هدف شناسایی و ارزیابی ظرفیت اقتصادی زیرآشکوب درختان پروژه‌های هرسین و سنقر استان کرمانشاه و بررسی امکان استفاده از این ظرفیت برای کشت گیاهان دارویی، به‌ویژه گونه‌های بومی و سازگار با منطقه، اجرا می‌شود. در این طرح، شرایط واقعی عرصه، وضعیت درختان، خاک، آب، نور، شیب و سایر عوامل مؤثر بر استقرار گیاهان زیرآشکوب بررسی شده و گزینه‌های مناسب از نظر سازگاری محیطی، عدم ایجاد آسیب یا رقابت نامطلوب با درختان، امکان تولید، هزینه اجرا، درآمد و بازارپذیری ارزیابی و مقایسه خواهند شد. هدف صرفاً معرفی چند گونه گیاهی نیست؛ بلکه باید مشخص شود چه گونه یا الگوی کشت، در چه شرایطی و با چه نحوه استقراری می‌تواند به‌صورت اقتصادی در زیرآشکوب مورد استفاده قرار گیرد، بدون آنکه عملکرد و پایداری درختان اصلی را کاهش دهد. در نهایت، الگوی پیشنهادی بهره‌برداری از زیرآشکوب، الزامات اجرایی، ارزیابی اقتصادی و در صورت تأیید امکان‌پذیری، نتایج پایلوت محدود ارائه خواهد شد.</p>

<p style="text-align: justify">این طرح با هدف شناسایی و انتخاب گونه‌ها و واریته‌های مقاوم، سازگار و اقتصادی نهال متناسب با شرایط جغرافیایی، اقلیمی، خاک، منابع آب و ویژگی‌های محلی عرصه‌های هدف در شهرستان‌های مریوان، سقز، سروآباد، دیوان‌دره و سنندج اجرا می‌شود. منظور از «گونه اقتصادی» در این طرح، گونه‌ای نیست که صرفاً ارزش محصول یا بازار داشته باشد؛ بلکه گزینه‌ای است که بتواند در کنار سازگاری و بقای مناسب در شرایط محیطی با اهداف آبخیزداری، هزینه‌های استقرار و نگهداری، امکان بهره‌برداری، ظرفیت درآمدزایی و شرایط بازار نیز تناسب داشته باشد. هدف اصلی در این طرح ایجاد یک الگوی تصمیم‌گیری برای انتخاب گونه متناسب با ویژگی‌های هر عرصه است؛ به‌گونه‌ای که مشخص شود در هر منطقه و تحت چه شرایطی، چه گونه یا واریته‌ای از نظر فنی، محیطی و اقتصادی مناسب‌تر است.</p>

<p style="text-align: justify">در سامانه‌های آبزی‌پروری مداربسته (RAS)، حفظ کیفیت آب و کنترل هم‌زمان اکسیژن محلول، بار آلی، عوامل بیماری‌زا و ترکیبات نیتروژنی برای پایداری و سلامت آبزیان ضروری است. در پرورش میگوی وانامی، استفاده هماهنگ از سامانه‌های هوادهی، ازن‌زنی و UV می‌تواند به تأمین اکسیژن، کاهش مواد آلی، کنترل BOD و غیرفعال‌سازی عوامل بیماری‌زا کمک کند؛ بااین‌حال، عملکرد این تجهیزات به عواملی مانند دبی، بار آلودگی، دوز و زمان تماس، شوری، دما و نحوه آرایش تجهیزات وابسته است. طراحی بسیاری از سامانه‌های موجود عمدتاً بر اساس ظرفیت اسمی تجهیزات انجام می‌شود و به برهم‌کنش میان هوادهی، ازن و UV، کنترل ازن باقی‌مانده و مصرف انرژی توجه کافی ندارد. ازاین‌رو، نیاز به توسعه یک راهکار یکپارچه و بهینه برای تعیین ظرفیت و آرایش تجهیزات، کنترل هم‌زمان BOD و ازن باقی‌مانده، افزایش راندمان ضدعفونی، کاهش مصرف انرژی و دستیابی به عملکرد پایدار و ایمن در مقیاس واقعی وجود دارد.</p>

<p style="text-align: justify">این پژوهش با هدف طراحی و ارزیابی یک راهکار جایگزین برای بیوفیلترهای متداول در سامانه آبزی‌پروری مداربسته (RAS) انجام می‌شود تا با حذف مؤثر نیتروژن آمونیاکی، کیفیت آب در شرایط پرورش فوق‌متراکم میگو پایدار بماند. راهکار پیشنهادی باید متناسب با شوری آب منطقه، از نظر عملکرد، پایداری، هزینه تمام‌شده و قابلیت ادغام با سامانه RAS نسبت به بیوفیلترهای رایج برتری داشته و ضمن حفظ شرایط مطلوب پرورش، به کاهش بار آلایندگی پساب خروجی و افزایش بهره‌وری و پایداری سیستم کمک کند.</p>

<p style="text-align: justify">در سامانه‌های آبزی‌پروری مداربسته (RAS)، به دلیل بازچرخش مستمر آب، حذف مؤثر مواد جامد معلق و مواد زائد آلی برای حفظ کیفیت آب و عملکرد پایدار سیستم ضروری است. درام‌فیلتر به‌عنوان یکی از تجهیزات اصلی تصفیه مکانیکی، در حذف ذرات جامد کاربرد دارد، اما در حذف ذرات بسیار ریز و به‌ویژه ذرات کمتر از ۱۰۰ میکرون با محدودیت مواجه است و کاهش اندازه مش نیز می‌تواند موجب افزایش گرفتگی، دفعات شست‌وشو، استهلاک و مصرف انرژی شود. از سوی دیگر، عبور این ذرات می‌تواند بار واحدهای پایین‌دست و غلظت TSS آب را افزایش دهد. بنابراین، بهینه‌سازی عملکرد درام‌فیلتر یا طراحی و ساخت سامانه‌ای نوین برای افزایش راندمان حذف TSS و ذرات ریز، همراه با کنترل افت فشار، شست‌وشو، استهلاک و مصرف انرژی، ضرورت اجرای این پژوهش است.</p>